Rijksregisternummer: opbouw en afscherming
Elf cijfers die een geboortedatum prijsgeven en een persoon aan tal van bestanden koppelen. De opbouw, de controleberekening en de juiste manier om het nummer af te schermen.
Bijgewerkt op 29 september 2026
Het rijksregisternummer duikt op in veel meer stukken dan u zou denken: vonnissen en proceduredocumenten, loonfiches, attesten van sociale instellingen, huurcontracten, briefwisseling met de overheid. In een stuk dat u aan een AI wilt voorleggen, in een publicatie wilt gebruiken of in een opleiding wilt tonen, is het vaak het meest veelzeggende gegeven, en het gemakkelijkst over het hoofd gezien.
Elf cijfers in drie groepen
De samenstelling van het nummer is vastgelegd in het koninklijk besluit van 3 april 1984 en beschreven door de Algemene Directie Identiteit en Burgerzaken van de FOD Binnenlandse Zaken (documentatie van het Rijksregister, hoofdstuk IV). Het nummer telt elf cijfers, meestal geschreven als JJ.MM.DD-VVV.CC:
| Groep | Cijfers | Inhoud |
|---|---|---|
| Geboortedatum | 6 | Jaar, maand en dag van geboorte (JJMMDD) |
| Volgnummer | 3 | Rangorde van inschrijving onder wie op dezelfde dag geboren is: even voor een vrouw, oneven voor een man |
| Controlegetal | 2 | 97 min de rest van de deling van de eerste negen cijfers door 97 |
Voor wie in of na 2000 geboren is, begint de rangorde opnieuw en wordt het controlegetal berekend met het cijfer 2 vóór de eerste negen cijfers.
De berekening, op een fictief voorbeeld
Neem 85.02.30-133.87. Dit nummer is fictief: 30 februari werd gekozen zodat het met geen enkele bestaande datum overeenkomt.
- De eerste negen cijfers vormen het getal
850230133. - Gedeeld door 97 blijft er 10 over.
- 97 − 10 = 87: dat is het controlegetal.
Met dezelfde fictieve datum in 2005 en volgnummer 124 rekent u op 2050230124: de rest is 3, het controlegetal dus 94. Zonder de voorafgaande 2 zou het 65 zijn. Zo onderscheidt het controlegetal 1905 van 2005.
Die controle maakt de herkenning betrouwbaar. Een reeks van elf cijfers met een plausibele datum die de mod 97-toets doorstaat, is zeer waarschijnlijk een rijksregisternummer. Een reeks die faalt, is er waarschijnlijk geen, of bevat een tikfout.
INSZ, bisnummer en verwante nummers
- Het INSZ (identificatienummer van de sociale zekerheid) is voor wie in het Rijksregister is ingeschreven gewoon het rijksregisternummer.
- Het bisnummer kent de Kruispuntbank van de Sociale Zekerheid toe aan wie niet in het Rijksregister staat, bijvoorbeeld een niet-inwonende werknemer. Het heeft dezelfde opbouw, maar de geboortemaand wordt verhoogd met 40 als het geslacht bij de toekenning gekend is, en met 20 als dat niet zo is (koninklijk besluit van 8 februari 1991, art. 2). Een „maand” 42 of 22 wijst dus op een bisnummer.
- Niet te verwarren met het nummer van de identiteitskaart (twaalf cijfers, met een eigen controle), het ondernemingsnummer (tien cijfers) of het IBAN. Ook die moeten weg, maar het zijn andere nummers.
Waarom afschermen
Het verraadt iets. Het nummer bevat de volledige geboortedatum en, via de pariteit van het volgnummer, het geregistreerde geslacht. Wie de naam vervangt maar het nummer laat staan, laat dus een geboortedatum in het stuk achter.
Het koppelt. Het is een identificator van algemene aard in de zin van art. 87 AVG: overheden, sociale zekerheid en talrijke instellingen gebruiken het om gegevens aan een persoon te koppelen. Wie het kent, vindt in de juiste bestanden al de rest.
Het gebruik is gereglementeerd. De wet van 8 augustus 1983 tot regeling van een Rijksregister van de natuurlijke personen maakt het gebruik van het nummer afhankelijk van een machtiging van de minister van Binnenlandse Zaken, behoudens uitzonderingen, onder meer wanneer een wet het gebruik voorschrijft of voor loutere identificatie en authenticatie in een informaticatoepassing (art. 8). Wie het nummer gebruikt voor andere doeleinden dan die waarvoor hij gemachtigd is, riskeert gevangenisstraf en geldboete (art. 13). Het nummer van een partij overnemen in een prompt, een artikel of opleidingsmateriaal beantwoordt aan geen van die doeleinden.
Het is nutteloos voor de redenering. Geen juridische vraag aan een AI en geen vonnisbespreking heeft het nummer zelf nodig.
Gedeeltelijk maskeren of een token?
| Strategie | Resultaat | Wanneer |
|---|---|---|
| Genummerd token | [NN_1] | Vóór AI: elk nummer krijgt een vast token, dat u achteraf herstelt met de sleutel |
| Zwarte balk | █████ | Een stuk dat u meedeelt of publiceert |
| Gedeeltelijk masker | 85.02.**-***.** | Intern gebruik, om een nummer te herkennen zonder het helemaal te tonen |
Een gedeeltelijk masker laat het geboortejaar en de geboortemaand leesbaar. Samen met het verhaal kan dat volstaan om iemand te herkennen. Gebruik het dus alleen intern.
Hoe Localex het nummer herkent
- Het nummer wordt herkend met of zonder scheidingstekens (
85.02.30-133.87,85023013387) en vervolgens gecontroleerd met de mod 97-toets, inclusief de regel voor geboorten vanaf 2000 en de bisnummers. Een gecontroleerd nummer krijgt de vermelding dat het controlegetal is geverifieerd. - De categorie rijksregisternummer staat standaard aangevinkt, net als alle andere.
- Hetzelfde nummer krijgt overal in het stuk hetzelfde token.
De grenzen zijn die van elke rekenkundige controle:
- een verkeerd overgeschreven nummer faalt voor de controle en wordt mogelijk niet als rijksregisternummer herkend;
- op een scan kan OCR
8enBof0enOverwarren; - een nummer dat over twee regels is afgebroken, kan aan de herkenning ontsnappen.
Lees cijferreeksen dus na, en scherm wat gemist werd zelf af: selecteer het en laat het op alle plaatsen afschermen.
Stap voor stap
- Open de tool en sleep het stuk erin of plak de tekst.
- Controleer in het afschermpaneel dat het rijksregisternummer en het identiteitskaartnummer aangevinkt zijn.
- Kies de strategie: een genummerd token vóór AI, een zwarte balk voor een stuk dat u meedeelt.
- Overloop de lijst van gevonden elementen: elk gecontroleerd nummer staat erin, met het aantal keer dat het voorkomt.
- Bevestig dat u het resultaat hebt nagelezen en exporteer. De lekcontrole zoekt de oorspronkelijke nummers en hun schrijfvarianten in het nieuwe bestand.