Anonimiseren vóór ChatGPT: pseudonimiseren en herstellen
Wat u zoekt, heet eigenlijk pseudonimiseren. De AI werkt met tokens, u houdt de sleutel, en de namen keren terug in het antwoord, op uw eigen computer.
Bijgewerkt op 29 september 2026
U wilt een AI de conclusies van de tegenpartij laten samenvatten, de zwakke plekken in een deskundigenverslag laten zoeken of een eerste structuur voor een antwoord laten voorstellen. Wie dat zorgvuldig wil doen, zoekt eerst hoe hij het stuk kan „anonimiseren”. Maar een echt geanonimiseerd stuk levert u weinig op: het antwoord spreekt dan over [PERSOON_1], en u zet alles met de hand terug.
Wat u nodig hebt, is pseudonimisering. Namen en nummers worden vervangen door tokens, de koppeltabel blijft apart en versleuteld op uw computer, en met die tabel zet u de oorspronkelijke gegevens daarna terug in het antwoord van de AI.
Wat de richtlijnen vragen
De OVB en AVOCATS.BE namen in januari 2025 gezamenlijke richtlijnen voor advocaten voor het gebruik van artificiële intelligentie aan. Voor dit onderwerp zijn vier punten van belang:
- Punt 1.2: de advocaat pseudonimiseert de persoonsgegevens en onthoudt zich ervan persoonsgegevens in te voeren in prompts, input en andere documenten.
- Punt 1.2: hij voert nooit stukken of informatie in die gedekt zijn door het beroepsgeheim of een vertrouwelijkheidsverplichting, tenzij hij absoluut zeker is dat hij in een gesloten omgeving met voldoende waarborgen werkt.
- Punt 1.1: hij leest de gebruiksvoorwaarden van de AI-tool na en controleert het resultaat, met inbegrip van de vermelde bronnen.
- Punt 1.3: hij blijft steeds eindverantwoordelijke voor de output.
Pseudonimisering beantwoordt het eerste punt. Het tweede reikt verder: het beroepsgeheim dekt ook feiten, een strategie of een situatie, met of zonder naam. Meer daarover in AI-richtlijnen OVB: pseudonimiseren in de praktijk.
Waarom de sleutel het verschil maakt
Zolang u de herstelsleutel hebt, blijven gepseudonimiseerde gegevens persoonsgegevens. De AVG zegt dat uitdrukkelijk (overweging 26) en de EDPB herhaalt het in zijn richtsnoeren 01/2025. Schrijf dus niet dat u een „geanonimiseerd” stuk aan de AI hebt gegeven: het is gepseudonimiseerd.
Wat in de praktijk telt: de AI krijgt alleen de tokens, nooit de sleutel. De definitie in de AVG vereist trouwens dat de aanvullende gegevens apart worden bewaard (art. 4, punt 5).
Het principe op een fictief voorbeeld
Origineel: Mevrouw Els DE SMET verwijt de heer Pieter WUYTS dat hij zijn buurman, de heer Koen MAES, onder druk heeft gezet om niet te getuigen.
Naar de AI:
[EISER]verwijt[VERWEERDER]dat hij zijn buurman,[PERSOON_1], onder druk heeft gezet om niet te getuigen.
Alle namen in dit voorbeeld zijn verzonnen. Adressen, rijksregisternummers en rolnummers krijgen op dezelfde manier een genummerd token.
Het verloop telt drie stappen:
- Pseudonimiseren, in uw browser. Elke persoon krijgt een vast token: dezelfde naam levert overal in het stuk hetzelfde token op, zodat de AI de redenering kan volgen.
- De AI bevragen met de gepseudonimiseerde tekst. Ze redeneert over
[EISER]en[VERWEERDER]zoals over namen. - Herstellen: de tool vervangt elk token in het antwoord door de oorspronkelijke waarde, lokaal, met de sleutel en uw wachtwoordzin.
Stap voor stap met Localex
- Open de tool. Plak de tekst of sleep het stuk erin (pdf, docx, txt, md of html).
- Kies de modus pseudonimiseren en de voorinstelling voor gebruik met AI.
- Wijs in het partijenpaneel elke partij een rol toe. Zo krijgt u
[EISER]en[VERWEERDER]in plaats van genummerde tokens, wat de AI beter begrijpt. - Controleer de gemarkeerde elementen. Wat leesbaar moet blijven (uw kantoor, een instelling), zet u op de lijst van uitzonderingen; rechtbanken en ECLI-nummers staan daar al op. Wat de detectie zou kunnen missen, zoals een bijnaam of een handelsnaam, zet u op de lijst van termen die altijd worden afgeschermd.
- Bevestig dat u het resultaat hebt nagelezen en kopieer de tekst voor de AI. De tool voegt er een instructie aan toe om de tokens ongewijzigd te laten.
- Kies in het sleutelpaneel een wachtwoordzin van minstens 12 tekens en download de versleutelde herstelsleutel vóór u het tabblad sluit. Zonder sleutel of wachtwoordzin kan niemand de gegevens nog herstellen.
- Plak de tekst in de AI en werk zoals gewoonlijk.
- Kopieer het antwoord en open de pagina Herstellen. Plak het antwoord, laad de sleutel, geef de wachtwoordzin in en herstel.
- Lees de meldingen: een token dat de AI heeft gewijzigd (bijvoorbeeld
[PERSOON 1]in plaats van[PERSOON_1]) wordt herkend en gemeld; een token dat ontbreekt, wordt opgelijst. Lees de herstelde tekst daarna na zoals elke AI-output.
Keuzes die het antwoord beïnvloeden
- Datums. Bij datumverschuiving schuiven alle datums van het stuk met hetzelfde aantal dagen op. De tussentijden blijven gelijk, maar weekdagen, feestdagen en het gerechtelijk verlof vallen niet meer op dezelfde plaats. Laat een AI dus geen termijn berekenen op verschoven datums: reken zelf na op de echte datums, of laat datums leesbaar als ze niemand identificeren.
- Bedragen. Afronden beschermt, maar vertekent een berekening van interesten of indexering. Laat het exacte bedrag staan als het niemand aanwijst en de berekening telt.
- Plaatsen. Een gemeente in het verhaal kan worden veralgemeend tot provincie of gewest. Laat ze staan als ze nodig is voor de redenering, bijvoorbeeld voor de territoriale bevoegdheid, en ze samen met de rest niemand aanwijst.
- Samenhang over stukken heen. Voor meerdere stukken uit één dossier gebruikt de dossiermodus (een ontgrendelde functie) één sleutel: een persoon houdt in alle stukken hetzelfde token.
Wat pseudonimisering niet oplost
- Context. Een zeldzaam beroep, een kleine gemeente, een zaak die in de regionale pers kwam: het verhaal kan iemand aanwijzen zonder naam. De analyse van het heridentificatierisico (ontgrendelde functie) wijst zulke elementen aan; de beslissing is de uwe.
- Beroepsgeheim. Een strategie of een toevertrouwd feit blijft vertrouwelijk, ook zonder namen. Leg alleen voor wat de vraag echt nodig heeft.
- Voorwaarden van de AI-aanbieder. Afhankelijk van het abonnement en de instellingen van uw account kan de aanbieder gesprekken bewaren of gebruiken om zijn modellen te verbeteren. Lees die voorwaarden, zoals de richtlijnen vragen.
- Detectie. Ze helpt u, maar is niet volledig. Daarom is nalezen in de tool verplicht.
- De sleutel. Plak nooit de sleutel of de wachtwoordzin in een gesprek met een AI.
Verder vertrekt er niets
Pseudonimiseren, de sleutel aanmaken en herstellen gebeuren in uw browser. De enige tekst die uw computer verlaat, is de tekst die u zelf in de AI plakt. U kunt dat nagaan in het tabblad Netwerk van uw browser of door offline te werken: zie de pagina Beveiliging.